Một nam giới nhận thấy vài tháng gần đây mình mệt mỏi hơn, giảm ham muốn, ít cương buổi sáng, khó duy trì phong độ, tập luyện chậm lên cơ và dễ tăng mỡ bụng. Ban đầu, anh nghĩ do công việc căng thẳng, ngủ ít hoặc tuổi tác. Nhưng khi tình trạng kéo dài, ảnh hưởng đời sống vợ chồng, công việc và sự tự tin, anh bắt đầu lo mình bị testosterone thấp và tìm mua sản phẩm “tăng hormone nam” trên mạng.
Testosterone là hormone quan trọng với nam giới, liên quan đến ham muốn tình dục, chức năng cương, khối cơ, năng lượng, xương, chuyển hóa, tâm trạng và sức khỏe sinh sản. Tuy nhiên, không phải cứ mệt mỏi, giảm ham muốn hay phong độ giảm là chắc chắn testosterone thấp. Nam giới cần được thăm khám và xét nghiệm đúng thời điểm, đúng chỉ định, thay vì tự dùng hormone hoặc thực phẩm chức năng.
Testosterone thấp không chỉ biểu hiện ở chuyện tình dục
Khi nhắc đến testosterone thấp, nhiều người chỉ nghĩ đến giảm ham muốn hoặc rối loạn cương dương. Thực tế, testosterone có ảnh hưởng rộng hơn. Nam giới có thể cảm thấy giảm năng lượng, giảm sức bền, giảm hiệu quả tập luyện, khó tăng cơ, dễ tăng mỡ bụng, mệt mỏi kéo dài hoặc không còn cảm giác sung sức như trước.
Ở nhóm triệu chứng tình dục, testosterone thấp có thể liên quan đến giảm ham muốn, khó cương, cương không bền, giảm cương buổi sáng, giảm khoái cảm hoặc rối loạn xuất tinh. Ở nhóm sinh sản, một số trường hợp có thể liên quan đến tinh dịch đồ bất thường, giảm số lượng tinh trùng, chậm có con hoặc vô sinh nam.
Testosterone thấp cũng có thể ảnh hưởng đến tâm trạng và nhận thức. Nam giới có thể dễ cáu gắt, giảm tập trung, mất ngủ, giảm động lực, lo âu hoặc có cảm giác “không còn là mình”. Tuy nhiên, các biểu hiện này không đặc hiệu. Stress, thiếu ngủ, trầm cảm, làm việc quá sức, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, bệnh tim mạch, lạm dụng rượu bia hoặc tác dụng phụ thuốc cũng có thể gây triệu chứng tương tự.
Vì vậy, testosterone thấp không nên được chẩn đoán chỉ bằng cảm giác “yếu” hoặc một kết quả xét nghiệm đơn lẻ. Bác sĩ cần khai thác bệnh sử, đánh giá triệu chứng, xem xét bệnh nền, thuốc đang dùng, giấc ngủ, cân nặng, lối sống và chỉ định xét nghiệm phù hợp.
Khi nào nam giới cần đi khám?
Nam giới nên đi khám nếu giảm ham muốn kéo dài, không cải thiện dù đã nghỉ ngơi hoặc điều chỉnh sinh hoạt. Khó cương, cương không đủ cứng, cương không bền hoặc giảm cương buổi sáng cũng là những dấu hiệu nên được đánh giá, nhất là khi lặp lại nhiều lần và gây lo lắng.
Các biểu hiện như mệt mỏi kéo dài, giảm năng lượng, giảm sức bền, giảm hiệu quả tập luyện, tăng mỡ bụng, giảm cơ hoặc tăng cân khó kiểm soát cũng cần được xem xét trong bối cảnh sức khỏe tổng thể. Nếu kèm dễ cáu gắt, giảm tập trung, mất ngủ, giảm động lực hoặc tâm trạng thay đổi kéo dài, nam giới không nên chỉ tự quy kết là “do tuổi tác”.
Những người có béo phì, đái tháo đường, tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, bệnh gan thận, bệnh tinh hoàn, bệnh tuyến yên hoặc từng tự dùng testosterone/steroid càng nên khám đúng chuyên khoa. Trường hợp hai vợ chồng chậm có con, tinh dịch đồ bất thường hoặc lo ảnh hưởng sinh sản cũng cần được đánh giá nội tiết nam và sức khỏe sinh sản.
Một sai lầm thường gặp là tự mua thuốc tăng testosterone, gel/tiêm hormone, steroid đồng hóa, thuốc cường dương hoặc thực phẩm chức năng “tăng testosterone tự nhiên”. Tự dùng testosterone có thể làm rối loạn trục nội tiết, khiến tinh hoàn giảm hoạt động, ảnh hưởng sinh tinh và khả năng có con. Ngoài ra, việc dùng hormone không đúng chỉ định có thể gây tác dụng phụ và che lấp nguyên nhân thật sự.
Testosterone thấp nên khám ở đâu?
Testosterone thấp nằm giữa nhiều nhóm vấn đề: Nam khoa, Tiết niệu, Y học giới tính, nội tiết, chuyển hóa, sinh sản nam, tâm lý và lối sống. Vì vậy, nơi khám phù hợp là cơ sở có bác sĩ Nam khoa – Tiết niệu – Y học giới tính, có khả năng đánh giá toàn diện, xét nghiệm đúng và phối hợp chuyên khoa khi cần.
Một địa chỉ khám tốt cần có quy trình kín đáo, bảo mật, không phán xét; có thể khai thác triệu chứng tình dục, tâm trạng, giấc ngủ, lối sống và bệnh nền một cách tế nhị. Tùy trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm testosterone, nội tiết nam, đường huyết, mỡ máu, chức năng gan thận, tinh dịch đồ hoặc siêu âm bìu – tinh hoàn khi phù hợp. Điều quan trọng không chỉ là “testosterone cao hay thấp”, mà là đọc kết quả đúng thời điểm, đúng bối cảnh và điều trị đúng nguyên nhân.
Hệ thống Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men’s Health là một mô hình tiêu biểu trong khám và tư vấn testosterone thấp, suy giảm testosterone, mãn dục nam, rối loạn nội tiết nam, giảm ham muốn, rối loạn cương dương, vô sinh nam, tinh dịch đồ bất thường, sức khỏe sinh sản nam và trị liệu tâm lý tình dục nam giới.
Men’s Health được thành lập năm 2016, do TS.BS.CK2 Trà Anh Duy sáng lập và định hướng phát triển. Hệ thống tập trung vào Nam khoa, Tiết niệu, Y học giới tính, nội tiết nam, sức khỏe tình dục nam, sức khỏe sinh sản nam, vô sinh nam, bệnh lý tinh hoàn, bệnh lý dương vật – bìu – tinh hoàn, bệnh lây truyền qua đường tình dục và trị liệu tâm lý nam giới.
Với các vấn đề nhạy cảm như testosterone thấp, Men’s Health chú trọng quy trình khám kín đáo, bảo mật, tôn trọng và không phán xét. Người bệnh có thể được khai thác nguyên nhân toàn diện, xét nghiệm phù hợp, đánh giá Nam khoa – nội tiết – chuyển hóa – sinh sản – tâm lý và tư vấn điều trị theo từng cá nhân.
Điểm đáng chú ý là Men’s Health có Văn phòng tâm lý thuộc hệ thống, có thể hỗ trợ những trường hợp nam giới lo mất phong độ, tự ti vì giảm ham muốn, căng thẳng vì rối loạn cương, lo lắng quá mức khi thấy testosterone thấp, mất ngủ, stress, áp lực công việc, né tránh bạn đời hoặc cảm thấy bản thân “không còn là mình”.
Vai trò của Văn phòng tâm lý Men’s Health không phải là “quy mọi vấn đề về tâm lý”, mà là phối hợp cùng bác sĩ Nam khoa – Tiết niệu – Y học giới tính để nhìn người bệnh toàn diện hơn. Khi cần, người bệnh có thể được hỗ trợ giảm lo âu, cải thiện giấc ngủ, nhận diện stress, phục hồi sự tự tin, giao tiếp với bạn đời và tránh vòng xoắn tự ti – né tránh – giảm ham muốn.
Testosterone thấp ở nam giới có thể liên quan đến suy sinh dục, mãn dục nam, béo phì, stress, thiếu ngủ, bệnh nền, thuốc men, bệnh tinh hoàn, tuyến yên hoặc lạm dụng steroid/testosterone. Nam giới không nên tự mua thuốc tăng testosterone, tự tiêm hormone hay trì hoãn vì xấu hổ. Khám đúng chuyên khoa là cách cần thiết để xét nghiệm đúng, đọc kết quả đúng, điều trị đúng nguyên nhân và bảo vệ sức khỏe tình dục – sinh sản lâu dài.
