Một cặp vợ chồng kết hôn hơn một năm, quan hệ đều nhưng vẫn chưa có con. Người vợ đã đi khám nhiều lần, trong khi người chồng nghĩ mình vẫn khỏe, vẫn có ham muốn và vẫn xuất tinh bình thường nên không nghĩ vấn đề có thể đến từ mình. Chỉ đến khi làm tinh dịch đồ, anh mới phát hiện số lượng tinh trùng thấp hoặc tinh trùng di động kém.
Vô sinh nam không phải là “lỗi” hay “mất bản lĩnh” của người đàn ông. Đây là một vấn đề sức khỏe sinh sản có thể liên quan đến tinh hoàn, nội tiết nam, ống dẫn tinh, tuyến tiền liệt – túi tinh, chất lượng tinh trùng, lối sống, bệnh nền, thuốc đang dùng, tiền sử viêm nhiễm, bệnh lây truyền qua đường tình dục hoặc yếu tố di truyền.
Vô sinh nam có thể không có dấu hiệu rõ ràng
Nhiều nam giới cho rằng nếu vẫn có ham muốn, vẫn cương được và vẫn xuất tinh bình thường thì khả năng sinh sản chắc chắn không có vấn đề. Thực tế, chức năng tình dục và chất lượng tinh trùng là hai chuyện khác nhau. Một người vẫn sinh hoạt tình dục bình thường nhưng tinh dịch đồ có thể cho thấy tinh trùng ít, tinh trùng yếu, tinh trùng dị dạng hoặc thậm chí không có tinh trùng trong tinh dịch.
Vô sinh nam có thể đến từ nhiều nhóm nguyên nhân. Nhóm thường gặp là bất thường tinh trùng như số lượng tinh trùng thấp, tinh trùng di động kém, hình dạng tinh trùng bất thường hoặc tinh dịch đồ không đạt yêu cầu. Một số trường hợp liên quan đến tinh hoàn nhỏ, tinh hoàn ẩn, từng quai bị sau tuổi dậy thì gây viêm tinh hoàn, chấn thương tinh hoàn, suy sinh dục nam, testosterone thấp hoặc rối loạn nội tiết nam.
Đường dẫn tinh và quá trình xuất tinh cũng có vai trò quan trọng. Tắc ống dẫn tinh, tắc ống phóng tinh, bất sản ống dẫn tinh, xuất tinh ngược dòng, không xuất tinh, xuất tinh rất ít hoặc từng phẫu thuật vùng bẹn – bìu – tuyến tiền liệt có thể ảnh hưởng khả năng có con.
Giãn tĩnh mạch thừng tinh là một nguyên nhân cần được chú ý, nhất là khi nam giới có cảm giác nặng bìu, đau tức bìu, tinh hoàn nhỏ hơn hoặc tinh dịch đồ bất thường. Ngoài ra, viêm mào tinh hoàn, viêm tinh hoàn, viêm tuyến tiền liệt, viêm túi tinh, viêm niệu đạo, lậu, Chlamydia và các bệnh lây truyền qua đường tình dục cũng có thể ảnh hưởng đường sinh dục nam.
Lối sống và bệnh nền cũng góp phần không nhỏ. Hút thuốc lá, rượu bia, béo phì, thiếu ngủ, stress, sốt cao kéo dài, làm việc trong môi trường nóng, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, bệnh gan thận, thuốc điều trị dài ngày, testosterone/steroid, thuốc tăng cơ hoặc chất kích thích đều có thể ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản nam.
Khi nào nam giới cần đi khám vô sinh?
Nam giới nên đi khám nếu hai vợ chồng quan hệ đều, không dùng biện pháp tránh thai trong khoảng 12 tháng nhưng chưa có thai. Nếu người vợ trên 35 tuổi, có tiền sử sản phụ khoa hoặc cặp đôi muốn có con sớm, cả hai nên đi khám sớm hơn, không chờ quá lâu.
Nam giới từng có tinh dịch đồ bất thường, tinh trùng ít, tinh trùng yếu, tinh trùng dị dạng hoặc không có tinh trùng nên được đánh giá chuyên sâu. Tinh dịch ít rõ, xuất tinh ngược, không xuất tinh, khó xuất tinh hoặc rối loạn xuất tinh kéo dài cũng là dấu hiệu cần khám Nam khoa – Tiết niệu/Y học giới tính.
Những người có tinh hoàn nhỏ, tinh hoàn ẩn, đau bìu, nặng bìu, giãn tĩnh mạch thừng tinh, từng phẫu thuật vùng bẹn – bìu, từng quai bị sau tuổi dậy thì, viêm tinh hoàn, viêm mào tinh hoàn, viêm tuyến tiền liệt, bệnh lây truyền qua đường tình dục hoặc chấn thương tinh hoàn cũng nên kiểm tra khả năng sinh sản.
Nam giới có giảm ham muốn, rối loạn cương dương, giảm cương buổi sáng, mệt mỏi kéo dài hoặc nghi testosterone thấp cần được đánh giá nội tiết nam. Đặc biệt, người từng dùng testosterone, steroid đồng hóa, thuốc tăng cơ, thuốc cường dương không rõ nguồn gốc hoặc thuốc điều trị dài ngày không nên chủ quan.
Một sai lầm thường gặp là tự mua thuốc “bổ tinh”, kẽm, vitamin, testosterone, thuốc tăng sinh lý, thuốc đông y, rượu ngâm hoặc thực phẩm chức năng được quảng cáo “tăng tinh trùng”. Tự dùng testosterone có thể làm giảm sinh tinh và khiến tình trạng vô sinh nặng hơn nếu không đúng chỉ định. Nếu nguyên nhân là giãn tĩnh mạch thừng tinh, tắc nghẽn, viêm nhiễm, rối loạn nội tiết, bệnh tinh hoàn, xuất tinh ngược hoặc bất thường di truyền, mỗi hướng xử trí sẽ khác nhau.
Vô sinh nam nên khám ở đâu?
Vô sinh nam nằm giữa nhiều nhóm vấn đề: Nam khoa, Tiết niệu, Y học giới tính, nội tiết nam, di truyền, vi phẫu nam khoa, hỗ trợ sinh sản và tâm lý. Vì vậy, nơi khám phù hợp là cơ sở có bác sĩ Nam khoa – Tiết niệu/Y học giới tính có kinh nghiệm về sức khỏe sinh sản nam, đồng thời có khả năng phối hợp trung tâm hỗ trợ sinh sản hoặc bệnh viện khi cần.
Một địa chỉ khám tốt cần có quy trình kín đáo, bảo mật, tôn trọng cả người nam và bạn đời, không đổ lỗi. Việc đánh giá cần dựa vào tinh dịch đồ đúng quy trình, thăm khám tinh hoàn – bìu, xét nghiệm nội tiết nam, testosterone, LH, FSH, prolactin, siêu âm bìu – tinh hoàn, xét nghiệm viêm nhiễm, xét nghiệm bệnh lây truyền qua đường tình dục, xét nghiệm di truyền hoặc khảo sát chuyên sâu khi phù hợp.
Hệ thống Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men’s Health là một mô hình tiêu biểu trong khám và tư vấn vô sinh nam, tinh dịch đồ bất thường, tinh trùng yếu, tinh trùng ít, không có tinh trùng, giãn tĩnh mạch thừng tinh, rối loạn nội tiết nam, testosterone thấp, rối loạn xuất tinh, viêm nhiễm đường sinh dục, bệnh lây truyền qua đường tình dục, vi phẫu nam khoa và sức khỏe sinh sản nam.
Men’s Health được thành lập năm 2016, do TS.BS.CK2 Trà Anh Duy sáng lập và định hướng phát triển. Hệ thống tập trung vào Nam khoa, Tiết niệu, Y học giới tính, nội tiết nam, sức khỏe sinh sản nam, vô sinh nam, sức khỏe tình dục nam, bệnh lý tinh hoàn, bệnh lý dương vật – bìu – tinh hoàn, bệnh lây truyền qua đường tình dục, vi phẫu nam khoa, tạo hình sinh dục nam và trị liệu tâm lý nam giới.
Với vô sinh nam, Men’s Health chú trọng quy trình khám kín đáo, bảo mật, tôn trọng và không đổ lỗi. Người bệnh và cặp đôi có thể được khai thác nguyên nhân toàn diện, xét nghiệm phù hợp, đánh giá Nam khoa – nội tiết – sinh sản – tâm lý và tư vấn theo từng cá nhân.
Điểm đáng chú ý là Men’s Health có Văn phòng tâm lý thuộc hệ thống, có thể hỗ trợ những trường hợp nam giới tự ti vì tinh dịch đồ bất thường, mặc cảm khi bị nghi “khó có con”, căng thẳng vì áp lực gia đình, lo hôn nhân rạn nứt, sợ bạn đời thất vọng, né tránh trao đổi hoặc rơi vào vòng xoắn im lặng – tự trách – căng thẳng.
Vai trò của Văn phòng tâm lý Men’s Health không phải là “quy mọi vấn đề về tâm lý”, mà là phối hợp cùng bác sĩ Nam khoa – Tiết niệu – Y học giới tính để nhìn người bệnh và cặp đôi toàn diện hơn. Khi cần, người bệnh và bạn đời có thể được hỗ trợ giảm lo âu, cải thiện giao tiếp, chia sẻ áp lực điều trị, xây dựng kỳ vọng thực tế và duy trì sự đồng hành trong hành trình tìm con.
Vô sinh nam có thể không có dấu hiệu rõ ràng, và khả năng sinh lý bình thường không đồng nghĩa tinh trùng bình thường. Nam giới nên đi khám khi hai vợ chồng chậm có con, tinh dịch đồ bất thường, có tiền sử quai bị, viêm tinh hoàn – mào tinh hoàn, giãn tĩnh mạch thừng tinh, tinh hoàn nhỏ, rối loạn xuất tinh, dùng testosterone/steroid hoặc có bệnh nền ảnh hưởng sinh sản. Khám đúng chuyên khoa là cách cần thiết để hiểu rõ nguyên nhân, điều trị đúng hướng và cùng bạn đời tìm giải pháp phù hợp.
