Một nam thiếu niên tuổi dậy thì bắt đầu thấy ngực hơi nhô, núm vú đau tức và rất ngại thay đồ trước bạn bè. Một nam giới trưởng thành khác lại nhận thấy ngực to dần sau khi tăng cân, tập gym dùng thuốc tăng cơ hoặc tự dùng testosterone. Ban đầu, họ nghĩ chỉ là mỡ. Nhưng khi ngực đau, lệch một bên, kéo dài hoặc gây tự ti, câu hỏi đặt ra là: đây là nữ hóa tuyến vú, béo phì hay rối loạn nội tiết?
Vú to ở nam giới không nên bị đem ra trêu chọc hay quy chụp là “thiếu nam tính”. Đây có thể là tình trạng tích mỡ vùng ngực do thừa cân, nữ hóa tuyến vú thật sự do mô tuyến vú phát triển, thay đổi nội tiết ở tuổi dậy thì, tác dụng phụ thuốc, dùng testosterone hoặc steroid sai cách, bệnh tinh hoàn, bệnh gan, bệnh tuyến giáp hoặc rối loạn nội tiết nam.
Vú to ở nam giới không phải lúc nào cũng giống nhau
Nữ hóa tuyến vú là tình trạng mô tuyến vú phát triển ở nam giới. Tình trạng này khác với giả nữ hóa tuyến vú, tức ngực to chủ yếu do mô mỡ tích tụ ở vùng ngực khi nam giới tăng cân, béo phì hoặc ít vận động. Hai tình trạng này nhìn bên ngoài có thể giống nhau, nhưng cách đánh giá và hướng xử trí không hoàn toàn giống nhau.
Ở tuổi dậy thì, thay đổi hormone có thể khiến mô vú nhạy cảm, hơi to hoặc đau tức trong một giai đoạn. Nhiều trường hợp có thể giảm dần theo thời gian. Tuy nhiên, nếu vú to kéo dài, phát triển nhanh, đau nhiều, lệch rõ một bên hoặc khiến trẻ tự ti nặng, phụ huynh nên đưa trẻ đi khám để được giải thích và theo dõi đúng.
Ở nam giới trưởng thành, béo phì và rối loạn chuyển hóa là nguyên nhân thường gặp khiến vùng ngực to hơn. Tăng mỡ bụng, ít vận động, rối loạn đường huyết, rối loạn mỡ máu hoặc giảm testosterone tương đối có thể làm hình thể thay đổi, khiến nam giới mất tự tin khi mặc áo ôm, đi bơi, tập gym hoặc gần gũi bạn đời.
Một nhóm nguyên nhân khác cần lưu ý là rối loạn nội tiết nam. Mất cân bằng giữa testosterone và estrogen, testosterone thấp, bệnh tinh hoàn, bệnh tuyến yên, bệnh tuyến giáp, bệnh gan, bệnh thận hoặc một số thuốc dùng dài ngày có thể liên quan đến nữ hóa tuyến vú. Việc tự dùng testosterone, steroid đồng hóa, thuốc tăng cơ hoặc thực phẩm chức năng không rõ nguồn gốc cũng có thể làm nội tiết rối loạn hơn.
Dù nguyên nhân là gì, nam giới không thể chỉ nhìn hình dạng ngực để tự kết luận là mỡ hay nữ hóa tuyến vú. Việc đánh giá cần dựa vào thăm khám, cân nặng, vòng bụng, bệnh sử dùng thuốc, tiền sử dùng steroid/testosterone, triệu chứng nội tiết – sinh dục, thăm khám tinh hoàn và các xét nghiệm phù hợp.
Khi nào nam giới cần đi khám?
Nam giới nên đi khám nếu vú to kéo dài, không giảm theo thời gian hoặc ngày càng rõ. Vú to kèm đau tức, núm vú nhạy cảm, khó chịu khi vận động hoặc ảnh hưởng sinh hoạt cũng là dấu hiệu không nên bỏ qua.
Nếu ngực to lệch một bên rõ, có khối cứng, vùng da thay đổi, tiết dịch núm vú, hạch vùng nách hoặc đau tăng, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được đánh giá sớm. Không nên tự hù dọa mình bằng những thông tin cực đoan, nhưng cũng không nên trì hoãn khi có dấu hiệu bất thường.
Vú to sau khi dùng steroid, testosterone, thuốc tăng cơ, thực phẩm chức năng hoặc thuốc điều trị dài ngày cũng cần được kiểm tra. Trường hợp vú to đi kèm giảm ham muốn, rối loạn cương dương, giảm cương buổi sáng, tinh hoàn nhỏ, tinh dịch đồ bất thường hoặc chậm có con càng nên khám Nam khoa – Tiết niệu/Y học giới tính hoặc Nội tiết.
Một sai lầm thường gặp là tự mua thuốc giảm mỡ ngực, thuốc tăng testosterone, steroid, thuốc tăng cơ hoặc áo nịt ngực để che giấu vấn đề. Nếu nguyên nhân là mô mỡ, hướng xử trí sẽ khác với nữ hóa tuyến vú thật sự. Nếu liên quan nội tiết, thuốc, bệnh tinh hoàn, bệnh gan hoặc bệnh tuyến giáp, cần xử trí đúng nguyên nhân. Tự dùng hormone có thể làm tình trạng phức tạp hơn, ảnh hưởng tinh hoàn, sinh tinh, tâm trạng, gan, mỡ máu hoặc tim mạch.
Vú to ở nam giới nên khám ở đâu?
Vú to ở nam giới nằm giữa nhiều nhóm vấn đề: Nam khoa, Tiết niệu, Y học giới tính, Nội tiết, Dinh dưỡng – chuyển hóa, Chẩn đoán hình ảnh và Phẫu thuật tạo hình khi cần. Vì vậy, nơi khám phù hợp là cơ sở có bác sĩ hiểu về nội tiết nam, sức khỏe sinh sản nam, bệnh lý tinh hoàn và có khả năng phối hợp chuyên khoa.
Một địa chỉ khám tốt cần có quy trình kín đáo, bảo mật, không phán xét ngoại hình. Bác sĩ cần phân biệt nữ hóa tuyến vú thật sự với tích mỡ vùng ngực do béo phì, đồng thời đánh giá nguy cơ rối loạn nội tiết. Khi cần, người bệnh có thể được chỉ định xét nghiệm testosterone, LH, FSH, estradiol, prolactin, hormone tuyến giáp, đường huyết, mỡ máu, chức năng gan thận, siêu âm vú hoặc siêu âm bìu – tinh hoàn.
Hệ thống Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men’s Health là một mô hình tiêu biểu trong khám và tư vấn vú to ở nam giới, nữ hóa tuyến vú, rối loạn nội tiết nam, testosterone thấp, suy sinh dục nam, bệnh tinh hoàn, béo phì – chuyển hóa, sức khỏe sinh sản nam và trị liệu tâm lý nam giới.
Men’s Health được thành lập năm 2016, do TS.BS.CK2 Trà Anh Duy sáng lập và định hướng phát triển. Hệ thống tập trung vào Nam khoa, Tiết niệu, Y học giới tính, nội tiết nam, sức khỏe sinh sản nam, sức khỏe tình dục nam, bệnh lý tinh hoàn, bệnh lý dương vật – bìu – tinh hoàn, bệnh lây truyền qua đường tình dục, tạo hình sinh dục nam và trị liệu tâm lý nam giới.
Với tình trạng vú to ở nam giới, Men’s Health chú trọng quy trình khám kín đáo, bảo mật, tôn trọng và không phán xét. Người bệnh có thể được khai thác nguyên nhân toàn diện, xét nghiệm phù hợp, đánh giá Nam khoa – nội tiết – chuyển hóa – tâm lý và tư vấn theo từng cá nhân.
Điểm đáng chú ý là Men’s Health có Văn phòng tâm lý thuộc hệ thống, có thể hỗ trợ những trường hợp nam giới hoặc nam thiếu niên tự ti vì vú to, ngại cởi áo, sợ bị trêu chọc, né tránh thể thao, né tránh quan hệ, mặc cảm ngoại hình, lo “mất nam tính” hoặc căng thẳng kéo dài vì hình ảnh cơ thể.
Vai trò của Văn phòng tâm lý Men’s Health không phải là “quy mọi vấn đề về tâm lý”, mà là phối hợp cùng bác sĩ Nam khoa – Tiết niệu – Y học giới tính để nhìn người bệnh toàn diện hơn. Khi cần, người bệnh có thể được hỗ trợ giảm lo âu, cải thiện hình ảnh cơ thể, ứng phó với trêu chọc, giao tiếp với gia đình hoặc bạn đời, tránh vòng xoắn tự ti – né tránh – cô lập và xây dựng lại sự tự tin.
Vú to ở nam giới có thể do tích mỡ vùng ngực, nữ hóa tuyến vú tuổi dậy thì, rối loạn nội tiết, testosterone thấp, dùng steroid/testosterone sai cách, thuốc, bệnh tinh hoàn, bệnh gan, bệnh tuyến giáp hoặc bệnh lý cần loại trừ. Nam giới không nên tự dùng hormone, steroid, thuốc giảm mỡ hay trì hoãn vì xấu hổ. Khám đúng chuyên khoa là cách cần thiết để phân biệt nguyên nhân, chọn hướng xử trí phù hợp và bảo vệ sự tự tin trong đời sống hằng ngày.
