Một cặp vợ chồng chuẩn bị có con hoặc đã thả tự nhiên nhiều tháng nhưng chưa có thai. Người vợ đã đi khám phụ khoa, trong khi người chồng nghĩ mình vẫn khỏe, vẫn có ham muốn, vẫn cương và xuất tinh bình thường nên chưa cần kiểm tra. Chỉ đến khi được tư vấn làm tinh dịch đồ và khám Nam khoa – Tiết niệu – Y học giới tính, anh mới hiểu rằng khả năng sinh sản nam không thể đánh giá bằng cảm giác sinh lý bên ngoài.
Khám sinh sản nam không chỉ là làm tinh dịch đồ. Đây là quá trình đánh giá toàn diện sức khỏe sinh sản của nam giới, bao gồm bệnh sử, đời sống tình dục, tiền sử bệnh lý, tinh hoàn – bìu – dương vật, chất lượng tinh dịch, nội tiết nam, viêm nhiễm, bệnh lây truyền qua đường tình dục, lối sống và các yếu tố nguy cơ ảnh hưởng đến khả năng có con.
Khám sinh sản nam gồm những gì?
Bước đầu tiên thường là khai thác bệnh sử và tiền sử sinh sản. Bác sĩ sẽ hỏi hai vợ chồng mong con bao lâu, tần suất quan hệ, đã từng có con chưa, có từng làm tinh dịch đồ chưa, người vợ đã kiểm tra gì, người chồng có bệnh nền, đang dùng thuốc, từng quai bị, viêm tinh hoàn – mào tinh hoàn, chấn thương tinh hoàn, phẫu thuật vùng bẹn – bìu, bệnh lây truyền qua đường tình dục hoặc từng dùng testosterone/steroid hay không.
Đời sống tình dục cũng là phần cần được trao đổi thẳng thắn. Rối loạn cương dương, xuất tinh sớm, xuất tinh chậm, không xuất tinh, xuất tinh ngược dòng, tinh dịch ít, đau khi xuất tinh, giảm ham muốn hoặc khó quan hệ đúng thời điểm rụng trứng đều có thể ảnh hưởng kế hoạch sinh con.
Khám Nam khoa – Tiết niệu giúp đánh giá dương vật, bìu, tinh hoàn, mào tinh hoàn, ống dẫn tinh, dấu hiệu giãn tĩnh mạch thừng tinh, tinh hoàn nhỏ, tinh hoàn ẩn, khối bất thường hoặc viêm nhiễm vùng sinh dục. Đây là phần quan trọng vì nhiều nguyên nhân hiếm muộn nam có thể liên quan đến tinh hoàn, đường dẫn tinh hoặc bệnh lý vùng bìu.
Tinh dịch đồ là xét nghiệm thường được nhắc đến nhiều nhất. Xét nghiệm này giúp đánh giá thể tích tinh dịch, mật độ tinh trùng, khả năng di động, hình dạng tinh trùng và một số chỉ số liên quan. Tuy nhiên, tinh dịch đồ không phải toàn bộ quá trình khám sinh sản nam. Một kết quả bất thường cần được đặt trong bối cảnh bệnh sử, thăm khám và các xét nghiệm khác.
Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm nội tiết nam như testosterone, LH, FSH, prolactin khi nghi rối loạn nội tiết, tinh hoàn nhỏ, giảm ham muốn, rối loạn cương, tinh trùng rất ít hoặc không có tinh trùng. Siêu âm bìu – tinh hoàn có thể giúp đánh giá tinh hoàn, mào tinh hoàn, giãn tĩnh mạch thừng tinh, nang, khối bất thường hoặc dấu hiệu tắc nghẽn.
Nếu có triệu chứng hoặc nguy cơ viêm nhiễm, người bệnh có thể cần xét nghiệm nước tiểu, dịch niệu đạo, lậu, Chlamydia hoặc các bệnh lây truyền qua đường tình dục khác. Trong các trường hợp khó, bác sĩ có thể cân nhắc xét nghiệm di truyền, khảo sát tắc nghẽn đường dẫn tinh hoặc phối hợp trung tâm hỗ trợ sinh sản.
Điều quan trọng là không phải ai cũng cần làm tất cả xét nghiệm ngay từ đầu. Một địa chỉ uy tín sẽ chỉ định dựa trên triệu chứng, kết quả tinh dịch đồ, thăm khám, tiền sử và mục tiêu sinh sản của từng người.
Nam giới cần chuẩn bị gì trước khi đi khám?
Trước khi khám sinh sản nam, người bệnh nên mang theo kết quả xét nghiệm cũ, tinh dịch đồ cũ, hồ sơ điều trị hiếm muộn và kết quả khám của vợ nếu có. Điều này giúp bác sĩ nhìn được toàn cảnh thay vì phải bắt đầu lại từ đầu.
Nam giới cũng nên ghi lại thời gian hai vợ chồng mong con, tần suất quan hệ, tiền sử bệnh, thuốc đang dùng, tiền sử phẫu thuật, viêm nhiễm, quai bị, chấn thương tinh hoàn hoặc từng dùng testosterone/steroid. Những thông tin này có thể rất quan trọng trong việc tìm nguyên nhân.
Nếu dự kiến làm tinh dịch đồ, nên hỏi trước cơ sở khám về thời gian kiêng xuất tinh phù hợp, thường khoảng vài ngày theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc phòng xét nghiệm. Trước khi lấy mẫu, nếu có thể, nam giới nên hạn chế uống rượu bia nhiều, thức khuya, xông hơi, tắm nước quá nóng hoặc các hoạt động làm tăng nhiệt vùng bìu.
Người bệnh không nên tự ngưng thuốc điều trị bệnh nền nếu chưa hỏi bác sĩ, nhưng cần báo đầy đủ các thuốc đang sử dụng. Nếu đang chậm có con, nên đi khám cùng bạn đời vì hiếm muộn là vấn đề của cặp đôi, cần đánh giá song song.
Một điều quan trọng khác là chuẩn bị tâm lý cởi mở và trung thực. Các vấn đề như rối loạn xuất tinh, bệnh lây truyền qua đường tình dục, dùng thuốc tăng cơ, testosterone, steroid hoặc khó quan hệ đúng thời điểm không phải để phán xét, mà là dữ kiện giúp bác sĩ chẩn đoán đúng.
Nam giới cũng không nên tự mua thuốc “bổ tinh”, kẽm, vitamin, testosterone, thuốc tăng sinh lý, thuốc đông y, rượu ngâm hoặc thực phẩm chức năng trước khi khám. Đặc biệt, tự dùng testosterone có thể làm giảm sinh tinh và khiến tình trạng hiếm muộn nặng hơn nếu không đúng chỉ định.
Khám sinh sản nam nên thực hiện ở đâu?
Khám sinh sản nam nằm giữa nhiều nhóm vấn đề: Nam khoa, Tiết niệu, Y học giới tính, nội tiết nam, di truyền, vi phẫu nam khoa, hỗ trợ sinh sản và tâm lý. Vì vậy, nơi khám phù hợp là cơ sở có bác sĩ Nam khoa – Tiết niệu/Y học giới tính có kinh nghiệm về sức khỏe sinh sản nam, đồng thời có khả năng phối hợp trung tâm hỗ trợ sinh sản hoặc bệnh viện khi cần.
Một địa chỉ khám tốt cần có quy trình kín đáo, bảo mật, tôn trọng cả người nam và bạn đời, không đổ lỗi. Cơ sở đó cần có tinh dịch đồ đúng quy trình, xét nghiệm nội tiết nam, testosterone, LH, FSH, prolactin, xét nghiệm viêm nhiễm, xét nghiệm bệnh lây truyền qua đường tình dục, siêu âm bìu – tinh hoàn hoặc xét nghiệm chuyên sâu khi phù hợp.
Hệ thống Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men’s Health là một mô hình tiêu biểu trong khám sinh sản nam, tư vấn tiền hôn nhân – tiền mang thai cho nam giới, vô sinh nam, hiếm muộn nam, tinh dịch đồ bất thường, tinh trùng yếu, tinh trùng ít, không có tinh trùng, giãn tĩnh mạch thừng tinh, rối loạn nội tiết nam, testosterone thấp, rối loạn xuất tinh, bệnh lây truyền qua đường tình dục, vi phẫu nam khoa và sức khỏe sinh sản nam.
Men’s Health được thành lập năm 2016, do TS.BS.CK2 Trà Anh Duy sáng lập và định hướng phát triển. Hệ thống tập trung vào Nam khoa, Tiết niệu, Y học giới tính, nội tiết nam, sức khỏe sinh sản nam, vô sinh nam, hiếm muộn nam, sức khỏe tình dục nam, bệnh lý tinh hoàn, bệnh lý dương vật – bìu – tinh hoàn, bệnh lây truyền qua đường tình dục, vi phẫu nam khoa, tạo hình sinh dục nam và trị liệu tâm lý nam giới.
Với khám sinh sản nam, Men’s Health chú trọng quy trình khám kín đáo, bảo mật, tôn trọng và không đổ lỗi. Người bệnh và cặp đôi có thể được khai thác nguyên nhân toàn diện, xét nghiệm phù hợp, đánh giá Nam khoa – nội tiết – sinh sản – tâm lý và tư vấn theo từng cá nhân.
Điểm đáng chú ý là Men’s Health có Văn phòng tâm lý thuộc hệ thống, có thể hỗ trợ những trường hợp nam giới lo lắng trước khi làm tinh dịch đồ, tự ti nếu kết quả bất thường, căng thẳng vì chậm có con, áp lực gia đình, lo hôn nhân rạn nứt, sợ bạn đời thất vọng hoặc né tránh trao đổi.
Vai trò của Văn phòng tâm lý Men’s Health không phải là “quy mọi vấn đề về tâm lý”, mà là phối hợp cùng bác sĩ Nam khoa – Tiết niệu – Y học giới tính để nhìn người bệnh và cặp đôi toàn diện hơn. Khi cần, người bệnh và bạn đời có thể được hỗ trợ giảm lo âu, cải thiện giao tiếp, chia sẻ áp lực kiểm tra – điều trị, xây dựng kỳ vọng thực tế và duy trì sự đồng hành trong kế hoạch sinh con.
Khám sinh sản nam là bước đánh giá toàn diện khả năng có con của nam giới, không chỉ là tinh dịch đồ. Nam giới cần chuẩn bị hồ sơ cũ, thông tin bệnh sử, thuốc đang dùng, tiền sử viêm nhiễm, quai bị, phẫu thuật, dùng testosterone/steroid và tuân thủ hướng dẫn kiêng xuất tinh nếu làm tinh dịch đồ. Khám đúng chuyên khoa, trong môi trường kín đáo và tôn trọng, giúp cặp đôi hiểu rõ vấn đề và có hướng đi phù hợp hơn.
