MSM nên tầm soát sức khỏe tình dục ít nhất mỗi năm một lần, ngay cả khi không có triệu chứng. Người đang dùng PrEP, sống với HIV, có nhiều bạn tình, bạn tình ẩn danh hoặc từng mắc bệnh lây truyền qua đường tình dục nên kiểm tra mỗi 3–6 tháng. Gói tầm soát cần bao gồm HIV, giang mai, lậu và chlamydia theo đúng vị trí phơi nhiễm như họng, niệu đạo và trực tràng; đồng thời đánh giá viêm gan, HPV, tiêm chủng, sức khỏe hậu môn, sức khỏe tâm lý và chức năng tình dục.
MSM là gì và vì sao cần tầm soát sức khỏe tình dục riêng?
MSM là viết tắt của cụm từ “men who have sex with men”, nghĩa là nam giới có quan hệ tình dục với nam giới. Đây là thuật ngữ mô tả hành vi tình dục, không phải nhãn xác định xu hướng tính dục. Một người có hành vi MSM có thể tự nhận mình là đồng tính, song tính, dị tính hoặc không muốn định danh.
Việc xây dựng chương trình tầm soát riêng cho MSM không mang ý nghĩa kỳ thị hay cho rằng mọi người thuộc nhóm này đều có nguy cơ như nhau. Lịch kiểm tra phải dựa trên hành vi thực tế, bao gồm:
- Có quan hệ qua đường hậu môn hay không.
- Ở vị trí cho, vị trí nhận hoặc cả hai.
- Có quan hệ bằng miệng hay không.
- Số lượng và tính ổn định của bạn tình.
- Tần suất sử dụng bao cao su.
- Việc sử dụng PrEP.
- Tình trạng HIV của bản thân và bạn tình.
- Tiền sử mắc bệnh lây truyền qua đường tình dục.
- Việc sử dụng chất kích thích trước hoặc trong quan hệ.
- Có dùng chung kim tiêm hay không.
Nhiều bệnh lây truyền qua đường tình dục tại họng và trực tràng có thể hoàn toàn không gây triệu chứng. Vì vậy, chỉ khám khi tiểu buốt, chảy mủ, nổi mụn hoặc đau hậu môn có thể bỏ sót một tỷ lệ đáng kể trường hợp nhiễm bệnh. Hướng dẫn hiện hành khuyến cáo MSM đang hoạt động tình dục xét nghiệm giang mai, lậu và chlamydia ít nhất mỗi năm; người có nhiều bạn tình hoặc bạn tình ẩn danh nên kiểm tra thường xuyên hơn, thường là mỗi 3–6 tháng.
Lịch tầm soát sức khỏe tình dục cho MSM dễ áp dụng
| Nhóm MSM | Tần suất tầm soát gợi ý |
| Đang hoạt động tình dục, ít nguy cơ, không có triệu chứng | Ít nhất mỗi 12 tháng |
| Có nhiều bạn tình hoặc bạn tình ẩn danh | Mỗi 3–6 tháng |
| Đang sử dụng PrEP | Theo lịch quản lý PrEP, thường kiểm tra HIV mỗi 3 tháng với PrEP uống |
| Đang sống với HIV và có hoạt động tình dục | Ít nhất mỗi năm, thường mỗi 3–6 tháng nếu còn nguy cơ |
| Từng mắc lậu, chlamydia hoặc giang mai gần đây | Mỗi 3–6 tháng hoặc theo lịch tái kiểm tra của bác sĩ |
| Có quan hệ không bao cao su thường xuyên | Mỗi 3–6 tháng |
| Có triệu chứng hoặc vừa gặp một lần phơi nhiễm cụ thể | Khám ngay, không chờ lịch định kỳ |
| Quan hệ nguy cơ HIV chưa quá 72 giờ | Đánh giá PEP khẩn cấp |
Lịch trên không phải công thức cố định cho mọi người. Một người chỉ có một bạn tình ổn định nhưng chưa xác định tình trạng HIV hoặc bệnh lây truyền qua đường tình dục của bạn tình vẫn cần được đánh giá khác với người có quan hệ đồng thuận một vợ một chồng và cả hai đã xét nghiệm đầy đủ.
Ngược lại, một người dùng bao cao su thường xuyên nhưng có nhiều bạn tình vẫn có thể cần tầm soát mỗi 3–6 tháng, bởi bao cao su không bao phủ toàn bộ vùng da có thể truyền HPV, herpes hoặc giang mai. Một số lần quan hệ bằng miệng cũng không được sử dụng bao cao su nhưng vẫn có khả năng lây lậu họng và các nhiễm trùng khác.
MSM cần xét nghiệm những bệnh gì?
Xét nghiệm HIV
MSM chưa được xác định nhiễm HIV nên xét nghiệm ít nhất mỗi năm một lần. Người có nguy cơ cao hơn có thể hưởng lợi từ việc xét nghiệm mỗi 3–6 tháng, đặc biệt khi có nhiều bạn tình, quan hệ không bao cao su, bạn tình mới, bạn tình có HIV chưa kiểm soát tải lượng virus hoặc thường xuyên có các lần phơi nhiễm cần đánh giá PEP.
Người đang dùng PrEP không được bỏ các lần xét nghiệm HIV định kỳ. Đối với PrEP uống hằng ngày, hướng dẫn CDC hiện hành yêu cầu xét nghiệm HIV bằng xét nghiệm kháng nguyên/kháng thể kết hợp HIV-1 RNA ít nhất mỗi ba tháng. Việc cấp thuốc thường chỉ được thực hiện đến lần xét nghiệm tiếp theo nhằm tránh tiếp tục dùng phác đồ PrEP không đầy đủ trong trường hợp đã nhiễm HIV.
Với PrEP tiêm cabotegravir, lịch theo dõi khác với PrEP uống. Sau mũi khởi đầu, người sử dụng thường được xét nghiệm HIV và tiêm nhắc theo lịch hai tháng một lần. Vì vậy, MSM đang dùng PrEP nên tuân thủ đúng lịch của loại thuốc được kê, không tự áp dụng lịch của người không dùng PrEP.
Xét nghiệm giang mai
Giang mai được tầm soát bằng xét nghiệm máu. MSM đang hoạt động tình dục nên xét nghiệm ít nhất mỗi năm; người đang dùng PrEP, sống với HIV, có nhiều bạn tình hoặc có nguy cơ tiếp diễn nên kiểm tra mỗi 3–6 tháng.
Giang mai có thể biểu hiện bằng vết loét không đau ở dương vật, miệng hoặc hậu môn. Tuy nhiên, tổn thương nằm sâu trong ống hậu môn có thể khó tự phát hiện. Giai đoạn sau có thể xuất hiện phát ban, nổi hạch, sốt, đau họng hoặc tổn thương ở lòng bàn tay, lòng bàn chân.
Một kết quả xét nghiệm giang mai cần được bác sĩ đọc cùng tiền sử điều trị. Người từng điều trị giang mai có thể duy trì một số xét nghiệm kháng thể dương tính kéo dài. Vì vậy, không nên chỉ nhìn chữ “dương tính” trên phiếu xét nghiệm để tự kết luận đang tái nhiễm.
Xét nghiệm lậu và chlamydia theo đúng vị trí phơi nhiễm
Đây là điểm thường bị bỏ sót nhất khi MSM đi khám sức khỏe tình dục. Xét nghiệm nước tiểu không thể đại diện cho toàn bộ họng và trực tràng.
Việc lấy mẫu nên được xác định theo hành vi kể từ lần xét nghiệm gần nhất:
| Hành vi tình dục | Vị trí nên xét nghiệm |
| Đưa dương vật vào hậu môn hoặc miệng của bạn tình | Nước tiểu đầu dòng hoặc mẫu niệu đạo |
| Nhận quan hệ qua đường hậu môn | Mẫu ngoáy trực tràng |
| Dùng miệng tiếp xúc dương vật | Mẫu ngoáy họng, chủ yếu tầm soát lậu |
| Có nhiều hình thức quan hệ | Có thể cần lấy mẫu đồng thời tại nhiều vị trí |
CDC khuyến cáo MSM đang hoạt động tình dục tầm soát lậu tại các vị trí tiếp xúc gồm niệu đạo, trực tràng và họng ít nhất mỗi năm, bất kể có sử dụng bao cao su hay không. Chlamydia cần được kiểm tra tại niệu đạo và trực tràng theo vị trí phơi nhiễm. Người có nguy cơ cao nên xét nghiệm mỗi 3–6 tháng.
Ví dụ, một người chủ yếu ở vị trí bottom, không có tiểu buốt và chỉ làm xét nghiệm nước tiểu có thể nhận kết quả âm tính dù đang nhiễm lậu hoặc chlamydia trực tràng. Tương tự, người có quan hệ bằng miệng có thể nhiễm lậu họng mà không đau họng hay sốt.
Viêm gan B
Tất cả MSM nên được kiểm tra tình trạng viêm gan B bằng bộ ba xét nghiệm:
- HBsAg: đánh giá có đang nhiễm virus viêm gan B hay không.
- Anti-HBs: đánh giá kháng thể bảo vệ.
- Anti-HBc toàn phần: đánh giá dấu hiệu đã từng tiếp xúc với virus.
Bộ ba xét nghiệm giúp phân biệt người đang nhiễm, từng nhiễm đã hồi phục, đã có miễn dịch nhờ vaccine hoặc vẫn chưa có khả năng bảo vệ. CDC khuyến cáo tất cả MSM thực hiện đầy đủ ba dấu ấn này thay vì chỉ xét nghiệm HBsAg đơn độc.
Người chưa có miễn dịch nên được tư vấn tiêm vaccine viêm gan B. Virus có thể lây qua máu, tinh dịch và dịch cơ thể trong quan hệ tình dục. WHO xác nhận viêm gan B có thể tiến triển thành nhiễm trùng mạn tính, xơ gan và ung thư gan nhưng có thể phòng ngừa bằng vaccine hiệu quả.
Viêm gan A
Viêm gan A có thể lây qua đường phân–miệng, trong đó có tiếp xúc miệng–hậu môn. MSM chưa từng mắc bệnh và chưa được tiêm vaccine là nhóm nên được đánh giá tiêm phòng viêm gan A.
Bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm kháng thể viêm gan A trước khi tiêm trong một số trường hợp, nhất là khi người bệnh không nhớ tiền sử mắc bệnh hoặc tiêm chủng. Tuy nhiên, không nên trì hoãn tiêm quá lâu chỉ vì không còn giấy tờ tiêm vaccine.
Viêm gan C
Mọi người trưởng thành nên được tầm soát viêm gan C ít nhất một lần, trừ một số khu vực có tỷ lệ lưu hành đặc biệt thấp. MSM đang sống với HIV được khuyến cáo xét nghiệm viêm gan C khi bắt đầu chăm sóc và lặp lại hằng năm.
Người âm tính với HIV có thể cần xét nghiệm lại nếu có các yếu tố như:
- Dùng chung kim tiêm hoặc dụng cụ tiêm chích.
- Tiêm chất kích thích trong bối cảnh quan hệ tình dục.
- Quan hệ gây chảy máu hoặc tổn thương niêm mạc.
- Dùng chung dụng cụ có thể dính máu.
- Bạn tình được chẩn đoán viêm gan C.
- Có xét nghiệm chức năng gan bất thường chưa rõ nguyên nhân.
HPV và sùi mào gà
Không có xét nghiệm HPV định kỳ phổ quát dành cho mọi nam giới tương tự chương trình tầm soát HPV cổ tử cung. MSM nên được khám vùng sinh dục, quanh hậu môn và ống hậu môn khi có nốt sùi, khối bất thường, ngứa kéo dài, chảy máu hoặc đau.
Vaccine HPV được khuyến cáo hoàn thành cho tất cả người chưa tiêm đủ đến 26 tuổi. Người từ 27–45 tuổi có thể thảo luận với bác sĩ để quyết định tiêm dựa trên khả năng tiếp tục có bạn tình mới và lợi ích dự kiến. Người bắt đầu tiêm từ 15 tuổi trở lên thường cần ba liều; người có HIV cũng được khuyến cáo sử dụng phác đồ ba liều.
Vaccine HPV không điều trị những chủng virus đã nhiễm và không làm mất các nốt sùi đang có. Tuy nhiên, người từng quan hệ hoặc từng nhiễm một chủng HPV vẫn có thể nhận được lợi ích bảo vệ đối với các chủng khác có trong vaccine.
Herpes sinh dục
Xét nghiệm máu tìm kháng thể herpes không phải là xét nghiệm bắt buộc cho mọi MSM không có triệu chứng. Xét nghiệm có thể được cân nhắc khi người bệnh có tổn thương sinh dục hoặc hậu môn tái phát nhưng chưa được chẩn đoán, có bạn tình mắc herpes hoặc cần làm rõ nguy cơ trong một tình huống cụ thể.
Khi đang có mụn nước, vết trợt hoặc vết loét mới xuất hiện, lấy mẫu trực tiếp từ tổn thương thường hữu ích hơn việc chỉ xét nghiệm kháng thể trong máu.
Có cần xét nghiệm ở họng và trực tràng khi không có triệu chứng?
Có, nếu những vị trí này từng tham gia vào hoạt động tình dục.
Nhiều trường hợp lậu họng, lậu trực tràng và chlamydia trực tràng không gây biểu hiện rõ ràng. Người bệnh có thể không đau họng, không chảy dịch hậu môn, không sốt và vẫn sinh hoạt bình thường.
CDC nhấn mạnh người có quan hệ bằng miệng hoặc hậu môn cần trao đổi với nhân viên y tế về xét nghiệm họng và trực tràng. Mẫu xét nghiệm có thể gồm máu, nước tiểu, ngoáy họng hoặc ngoáy trực tràng tùy hành vi phơi nhiễm.
Vì vậy, khi khám, MSM nên chủ động cung cấp thông tin:
- Trong thời gian qua có quan hệ bằng miệng không?
- Có nhận quan hệ hậu môn không?
- Có đưa dương vật vào hậu môn của bạn tình không?
- Có dùng bao cao su từ đầu đến cuối không?
- Có bạn tình nào được chẩn đoán bệnh lây truyền qua đường tình dục không?
Việc khai báo đầy đủ giúp bác sĩ lấy đúng mẫu, không nhằm đánh giá hay phán xét đời sống cá nhân.
MSM đang dùng PrEP nên tầm soát như thế nào?
Người dùng PrEP uống
Lịch cơ bản thường bao gồm:
- Mỗi ba tháng: xét nghiệm HIV và đánh giá triệu chứng nhiễm HIV cấp.
- Mỗi lần tái khám: kiểm tra tuân thủ thuốc và các lần phơi nhiễm mới.
- Mỗi 3–6 tháng: tầm soát giang mai, lậu và chlamydia theo nguy cơ, vị trí phơi nhiễm.
- Định kỳ: kiểm tra chức năng thận theo loại thuốc, tuổi và bệnh nền.
- Hằng năm: đánh giá tổng thể chức năng thận; một số phác đồ cần theo dõi cân nặng, mỡ máu.
Theo hướng dẫn CDC cập nhật năm 2026, người dùng PrEP uống cần xét nghiệm HIV ít nhất mỗi ba tháng. Tầm soát giang mai, lậu và chlamydia cần được thực hiện tại họng, trực tràng, nước tiểu hoặc bằng xét nghiệm máu tùy hành vi và nguy cơ.
Người dùng PrEP tiêm
Với cabotegravir tiêm, xét nghiệm HIV và lịch tiêm thường được thực hiện mỗi hai tháng sau giai đoạn khởi đầu. MSM dùng hình thức này được tầm soát bệnh lây truyền do vi khuẩn ít nhất mỗi bốn tháng theo hướng dẫn hiện hành.
Người bỏ lỡ lịch tiêm không nên tự chờ đến lần tiêm kế tiếp. Nồng độ thuốc giảm dần có thể tạo ra giai đoạn không còn đủ bảo vệ, trong khi thuốc vẫn tồn tại ở mức thấp trong cơ thể. Cần liên hệ cơ sở quản lý PrEP để được hướng dẫn xét nghiệm và sử dụng biện pháp dự phòng thay thế.
MSM sống với HIV cần tầm soát khác gì?
Người sống với HIV vẫn có thể mắc giang mai, lậu, chlamydia, HPV, viêm gan và các bệnh lây truyền khác. Tải lượng HIV dưới ngưỡng phát hiện giúp ngăn lây truyền HIV qua đường tình dục nhưng không bảo vệ khỏi những bệnh này.
MSM sống với HIV có hoạt động tình dục nên được:
- Tầm soát giang mai, lậu và chlamydia khi bắt đầu chăm sóc.
- Kiểm tra ít nhất mỗi năm.
- Tầm soát mỗi 3–6 tháng khi có nguy cơ tiếp diễn.
- Xét nghiệm viêm gan C hằng năm.
- Đánh giá miễn dịch viêm gan A, viêm gan B và tình trạng tiêm chủng.
- Theo dõi tải lượng HIV, CD4 và tác dụng không mong muốn của thuốc theo lịch chuyên khoa.
- Đánh giá sức khỏe hậu môn định kỳ.
Hướng dẫn NIH khuyến cáo MSM sống với HIV bắt đầu chương trình tầm soát tổn thương tiền ung thư và ung thư hậu môn từ 35 tuổi. Người từ 35 tuổi trở lên nên được hỏi triệu chứng hậu môn và khám hậu môn–trực tràng bằng tay hằng năm; việc làm tế bào học hậu môn, xét nghiệm HPV nguy cơ cao và nội soi hậu môn độ phân giải cao phụ thuộc nguồn lực và quy trình của cơ sở chuyên khoa.
MSM sống với HIV dưới 35 tuổi vẫn cần đi khám ngay nếu có đau, ngứa kéo dài, chảy máu, khối bất thường, cảm giác đầy tức hậu môn hoặc thay đổi đại tiện chưa rõ nguyên nhân.
MSM âm tính với HIV có cần tầm soát ung thư hậu môn không?
Không phải mọi MSM âm tính với HIV đều cần làm xét nghiệm tế bào học hậu môn ngay từ trẻ tuổi. Việc tầm soát phụ thuộc tuổi, tiền sử HPV, sùi quanh hậu môn, hút thuốc, suy giảm miễn dịch, quan hệ hậu môn ở vị trí nhận và khả năng tiếp cận nội soi hậu môn độ phân giải cao.
Hướng dẫn đồng thuận của Hiệp hội Tân sinh Hậu môn Quốc tế năm 2024 đề xuất có thể bắt đầu tầm soát ở MSM không nhiễm HIV từ khoảng 45 tuổi, với điều kiện hệ thống y tế có khả năng thực hiện chẩn đoán và điều trị tiếp theo khi kết quả bất thường. Đây chưa phải chương trình phổ quát được triển khai đồng nhất tại mọi quốc gia và cơ sở y tế.
Điều quan trọng hơn là không bỏ qua triệu chứng. Bất kể tuổi hay tình trạng HIV, người có chảy máu hậu môn kéo dài, khối cứng, đau, tiết dịch, sùi tái phát hoặc thay đổi khuôn phân cần được thăm khám.
Các vaccine MSM nên kiểm tra
Một chương trình tầm soát tốt không chỉ phát hiện bệnh mà còn phải chủ động phòng ngừa.
Vaccine viêm gan A
MSM là nhóm được khuyến cáo tiêm vaccine viêm gan A nếu chưa có miễn dịch, đặc biệt khi có quan hệ miệng–hậu môn.
Vaccine viêm gan B
Người chưa có miễn dịch cần hoàn thành phác đồ vaccine phù hợp. MSM được xếp vào nhóm có nguy cơ phơi nhiễm viêm gan B qua đường tình dục.
Vaccine HPV
Nên hoàn tất trước 26 tuổi nếu chưa tiêm đủ. Từ 27–45 tuổi, quyết định tiêm dựa trên trao đổi giữa bác sĩ và người được tiêm.
Vaccine mpox
Vaccine mpox không được chỉ định chỉ vì một người là MSM. Vaccine được cân nhắc khi trong sáu tháng gần đây có nhiều hơn một bạn tình, mới mắc một bệnh lây truyền qua đường tình dục, quan hệ tại địa điểm thương mại hoặc dự kiến có những tình huống nguy cơ tương tự.
Phác đồ JYNNEOS gồm hai liều, liều thứ hai thường cách liều đầu bốn tuần. Chỉ định thực tế còn phụ thuộc tình hình dịch tễ, quy định y tế và khả năng cung ứng vaccine tại địa phương.
Tầm soát sức khỏe tình dục không chỉ là xét nghiệm STD
Một buổi kiểm tra toàn diện cho MSM nên có thêm các nội dung sau:
Đánh giá sức khỏe tâm lý
Bác sĩ cần chủ động sàng lọc:
- Lo âu quá mức về HIV hoặc bệnh lây truyền.
- Trầm cảm, mất ngủ, cô lập xã hội.
- Áp lực che giấu xu hướng tính dục.
- Kỳ thị tại gia đình hoặc nơi làm việc.
- Bạo lực trong mối quan hệ.
- Hành vi tình dục cưỡng ép hoặc mất kiểm soát.
- Sử dụng tình dục để đối phó cảm xúc tiêu cực.
Đánh giá chemsex và sử dụng chất
Sử dụng chất kích thích trong bối cảnh tình dục có thể làm giảm khả năng kiểm soát hành vi, kéo dài thời gian quan hệ, làm tăng tổn thương niêm mạc và khiến người dùng quên bao cao su hoặc bỏ liều PrEP.
Việc trao đổi cần được thực hiện kín đáo, không phán xét. Mục tiêu là phát hiện nguy cơ quá liều, lệ thuộc chất, tương tác thuốc, phơi nhiễm qua kim tiêm và nhu cầu hỗ trợ sức khỏe tâm thần.
Đánh giá chức năng tình dục
MSM có thể gặp các vấn đề như:
- Rối loạn cương.
- Xuất tinh sớm hoặc khó xuất tinh.
- Đau khi cương hoặc xuất tinh.
- Đau khi quan hệ hậu môn.
- Co thắt cơ sàn chậu.
- Giảm ham muốn.
- Lo âu về hình thể hoặc khả năng tình dục.
- Tổn thương dương vật, hậu môn do quan hệ.
Những vấn đề này cần được đánh giá dưới góc độ nam khoa, nội tiết, tâm lý tình dục và bệnh lý sàn chậu, thay vì chỉ xét nghiệm bệnh lây truyền.
Khi nào không nên chờ đến lịch tầm soát định kỳ?
MSM cần đi khám sớm khi có một trong các biểu hiện:
- Tiểu buốt, tiểu rát hoặc niệu đạo chảy dịch.
- Đau họng kéo dài sau quan hệ bằng miệng.
- Đau, tiết dịch, chảy máu hoặc đầy tức hậu môn.
- Nổi mụn nước, vết loét hoặc nốt sùi.
- Đau tinh hoàn hoặc sưng bìu.
- Phát ban không rõ nguyên nhân.
- Nổi hạch, sốt hoặc mệt mỏi bất thường.
- Vàng da, nước tiểu sẫm màu.
- Bạn tình thông báo mắc HIV, giang mai, lậu hoặc chlamydia.
- Bao cao su bị rách hoặc tuột khi quan hệ nguy cơ.
- Bị ép buộc hoặc xâm hại tình dục.
Nếu có khả năng phơi nhiễm HIV trong vòng 72 giờ, cần đến cơ sở y tế ngay để được đánh giá PEP. Không nên chờ xuất hiện triệu chứng hoặc chờ đến mốc tầm soát định kỳ. Hướng dẫn PEP hiện hành nhấn mạnh thuốc cần được bắt đầu càng sớm càng tốt và không muộn hơn 72 giờ sau phơi nhiễm.
Có nên tự mua kháng sinh phòng bệnh sau quan hệ?
Không nên tự mua doxycycline hoặc các kháng sinh khác uống sau mỗi lần quan hệ.
Doxy-PEP hiện được khuyến cáo thảo luận cho một nhóm chọn lọc, chủ yếu là MSM và phụ nữ chuyển giới đã mắc giang mai, chlamydia hoặc lậu trong 12 tháng gần đây. Khi được kê, liều khuyến cáo là doxycycline 200 mg uống càng sớm càng tốt nhưng không quá 72 giờ sau quan hệ và không quá 200 mg trong 24 giờ. Người dùng cần xét nghiệm tại các vị trí phơi nhiễm mỗi 3–6 tháng và được đánh giá lại nhu cầu sử dụng.
Tự dùng kháng sinh có thể gây tác dụng phụ, dùng sai liều, che lấp triệu chứng và làm tăng áp lực kháng thuốc. Doxy-PEP cũng không phòng được HIV, herpes, HPV, viêm gan B và nhiều nhiễm trùng khác.
Chuẩn bị gì trước khi đi tầm soát?
Để buổi khám hiệu quả hơn, người bệnh có thể ghi lại:
- Ngày xét nghiệm gần nhất.
- Loại xét nghiệm đã thực hiện.
- Vị trí từng được lấy mẫu.
- Số lượng bạn tình từ lần kiểm tra trước.
- Hình thức quan hệ: miệng, hậu môn vị trí cho hoặc nhận.
- Lần gần nhất quan hệ không bao cao su.
- Tiền sử dùng PEP hoặc PrEP.
- Thuốc và thực phẩm bổ sung đang sử dụng.
- Tiền sử tiêm vaccine HPV, viêm gan A, viêm gan B và mpox.
- Bệnh lây truyền đã từng điều trị.
- Các triệu chứng dù nhẹ hoặc đã tự hết.
Nếu cần lấy nước tiểu đầu dòng để xét nghiệm lậu và chlamydia, cơ sở y tế có thể yêu cầu người bệnh không đi tiểu trong một khoảng thời gian trước khi lấy mẫu. Không nên tự thụt rửa sâu trực tràng hoặc bôi thuốc vào tổn thương ngay trước khi khám nếu không thật sự cần thiết, bởi điều này có thể làm thay đổi hình ảnh tổn thương và chất lượng mẫu.
Tầm soát sức khỏe tình dục cho MSM & Những Câu Hỏi Thường Gặp
MSM không có triệu chứng có cần xét nghiệm STD không?
Có. Nhiều trường hợp lậu họng, lậu trực tràng và chlamydia trực tràng không gây triệu chứng. MSM đang hoạt động tình dục nên tầm soát ít nhất mỗi năm.
MSM có nhiều bạn tình nên xét nghiệm bao lâu một lần?
Thông thường mỗi 3–6 tháng. Khoảng cách cụ thể phụ thuộc số lượng bạn tình, việc sử dụng PrEP, tiền sử mắc bệnh và vị trí quan hệ.
Chỉ xét nghiệm máu có đủ tầm soát sức khỏe tình dục không?
Không. Xét nghiệm máu có thể phát hiện HIV, giang mai và viêm gan, nhưng không thay thế mẫu nước tiểu, ngoáy họng hoặc ngoáy trực tràng để tìm lậu và chlamydia.
MSM chỉ ở vị trí top có cần ngoáy trực tràng không?
Không nhất thiết nếu trực tràng hoàn toàn không có phơi nhiễm. Tuy nhiên, nếu có tiếp xúc hậu môn bằng dương vật, ngón tay, đồ chơi hoặc các hoạt động khác, bác sĩ sẽ đánh giá xem có cần lấy mẫu hay không.
MSM chỉ ở vị trí bottom có cần xét nghiệm nước tiểu không?
Có thể cần nếu dương vật hoặc niệu đạo từng tham gia hoạt động tình dục. Lịch lấy mẫu phải dựa trên tất cả hành vi kể từ lần xét nghiệm trước, không chỉ vai trò thường xuyên nhất.
Dùng bao cao su đầy đủ có cần tầm soát định kỳ không?
Có. Hướng dẫn vẫn khuyến cáo MSM đang hoạt động tình dục tầm soát ít nhất mỗi năm. Bao cao su giảm đáng kể nguy cơ nhưng không bảo vệ tuyệt đối trước mọi bệnh lây truyền.
Đang dùng PrEP có cần xét nghiệm HIV không?
Có. PrEP không thay thế xét nghiệm HIV. Người dùng PrEP uống thường cần xét nghiệm ít nhất mỗi ba tháng; PrEP tiêm có lịch xét nghiệm riêng theo từng lần tiêm.
Có cần làm xét nghiệm HPV máu không?
Không có xét nghiệm máu HPV dùng để tầm soát thường quy cho MSM. Việc đánh giá chủ yếu dựa trên khám tổn thương, tế bào học hậu môn hoặc xét nghiệm HPV tại hậu môn trong những nhóm được chỉ định.
Từng bị sùi mào gà có cần tiêm HPV không?
Có thể vẫn còn lợi ích nếu chưa hoàn thành vaccine và còn trong độ tuổi được khuyến cáo hoặc có chỉ định sau khi trao đổi với bác sĩ. Vaccine không chữa tổn thương hiện có nhưng có thể bảo vệ trước những chủng chưa nhiễm.
MSM sống với HIV bao nhiêu tuổi nên tầm soát ung thư hậu môn?
Hướng dẫn NIH khuyến cáo MSM sống với HIV bắt đầu chương trình tầm soát từ 35 tuổi, đồng thời đánh giá triệu chứng và khám hậu môn–trực tràng hằng năm.
Kết luận
MSM nên tầm soát sức khỏe tình dục ít nhất mỗi năm một lần. Người đang dùng PrEP, sống với HIV, có nhiều bạn tình, bạn tình ẩn danh, quan hệ không bao cao su hoặc từng mắc bệnh lây truyền nên kiểm tra mỗi 3–6 tháng.
Một gói tầm soát đúng không chỉ gồm xét nghiệm máu. Bác sĩ cần lấy mẫu theo đúng vị trí phơi nhiễm, bao gồm nước tiểu hoặc niệu đạo, họng và trực tràng. Đồng thời, người bệnh nên được đánh giá viêm gan, HPV, tiêm chủng, sức khỏe hậu môn, chức năng tình dục, tâm lý và việc sử dụng chất trong bối cảnh tình dục.
MSM nên lựa chọn cơ sở y tế có chuyên môn về nam khoa, sức khỏe tình dục và y học giới tính, đảm bảo nguyên tắc riêng tư, bảo mật và không kỳ thị. TS.BS.CK2 Trà Anh Duy cùng đội ngũ tại Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men’s Health là chuyên gia và cơ sở hàng đầu trong chăm sóc sức khỏe nam giới, sức khỏe tình dục và cộng đồng LGBT, có khả năng xây dựng lịch tầm soát cá thể hóa theo hành vi, vị trí phơi nhiễm và nguy cơ thực tế của từng người.
