Một nam giới gần đây bắt đầu đi tiểu nhiều lần hơn bình thường. Có lúc vừa đi xong lại muốn đi tiếp, tiểu gấp, tiểu lắt nhắt, thậm chí ban đêm phải thức dậy nhiều lần để đi tiểu. Sau vài ngày, anh thấy tiểu buốt, tiểu rát, tia tiểu yếu, tiểu phải rặn hoặc đau âm ỉ vùng hạ vị. Ban đầu, anh nghĩ do uống nhiều cà phê, thức khuya, ăn cay nóng hoặc căng thẳng công việc. Nhưng khi xuất hiện tiểu ra máu, đau vùng chậu hoặc chảy dịch lỗ tiểu, nỗi lo bắt đầu rõ ràng hơn: đây là viêm đường tiểu, bệnh lây truyền qua đường tình dục, tuyến tiền liệt hay bệnh lý tiết niệu nghiêm trọng?
Rối loạn đi tiểu ở nam giới không chỉ là chuyện “uống ít nước”, “nóng trong” hay “tuổi tác”. Các biểu hiện như tiểu buốt, tiểu rát, tiểu khó, tiểu phải rặn, tiểu đêm, tiểu gấp, tiểu nhiều lần hoặc tiểu ra máu có thể liên quan đến niệu đạo, tuyến tiền liệt, bàng quang, thận, cơ quan sinh dục và sức khỏe sinh sản nam. Vì vậy, nam giới không nên tự mua kháng sinh, thuốc lợi tiểu, thuốc tuyến tiền liệt hoặc thuốc “mát gan” khi chưa rõ nguyên nhân.
Rối loạn đi tiểu có thể do nhiều nhóm bệnh khác nhau
Tiểu buốt, tiểu rát, nóng rát khi đi tiểu, tiểu gấp, tiểu nhiều lần thường gợi ý tình trạng kích thích hoặc viêm đường tiểu. Nguyên nhân có thể là viêm niệu đạo, viêm bàng quang, nhiễm trùng đường tiểu, viêm tuyến tiền liệt hoặc bệnh lây truyền qua đường tình dục như lậu, Chlamydia, Mycoplasma, Ureaplasma.
Nếu nam giới có chảy dịch lỗ tiểu, dịch trắng, vàng, xanh, mủ hoặc có mùi hôi, đặc biệt sau quan hệ không dùng bao cao su, cần nghĩ đến viêm niệu đạo hoặc bệnh lây truyền qua đường tình dục. Nhóm bệnh này cần xét nghiệm đúng và điều trị đúng phác đồ, không nên tự uống vài viên kháng sinh cho “hết buốt”.
Tiểu khó, tiểu phải rặn, tia tiểu yếu, tiểu ngắt quãng, tiểu lâu, tiểu không hết hoặc nhỏ giọt sau tiểu thường liên quan đến nhóm tắc nghẽn đường tiểu. Ở nam giới trung niên và lớn tuổi, nguyên nhân thường được nghĩ đến là phì đại tuyến tiền liệt. Tuy nhiên, viêm tuyến tiền liệt, hẹp niệu đạo, sỏi niệu đạo hoặc rối loạn chức năng bàng quang cũng có thể gây triệu chứng tương tự.
Tiểu đêm, tiểu nhiều lần về đêm có thể liên quan đến tuyến tiền liệt, bàng quang tăng hoạt, rối loạn giấc ngủ, uống nhiều nước/cà phê/rượu bia buổi tối, đái tháo đường, bệnh thận hoặc các bệnh lý toàn thân khác. Vì vậy, không nên mặc định tiểu đêm là chuyện “đàn ông lớn tuổi phải chịu”.
Tiểu ra máu là dấu hiệu cần được chú ý hơn. Nước tiểu màu hồng, đỏ, nâu, có cục máu hoặc tiểu máu tái phát có thể liên quan đến nhiễm trùng đường tiểu, sỏi tiết niệu, viêm tuyến tiền liệt, chấn thương hoặc bệnh lý thận – bàng quang cần đánh giá chuyên sâu. Dù có đau hay không, tiểu ra máu vẫn là lý do nên đi khám.
Khi nào nam giới cần đi khám sớm?
Nam giới nên đi khám nếu tiểu buốt, tiểu rát kéo dài hơn vài ngày hoặc tái phát nhiều lần. Tiểu khó, tiểu phải rặn, tia tiểu yếu, tiểu ngắt quãng, tiểu không hết, tiểu gấp, tiểu lắt nhắt hoặc tiểu đêm nhiều lần làm ảnh hưởng giấc ngủ, công việc và sinh hoạt cũng không nên trì hoãn.
Các dấu hiệu như tiểu ra máu, đau hạ vị, đau vùng chậu, đau tầng sinh môn, đau hông lưng, sốt, ớn lạnh, nước tiểu đục hoặc có mùi bất thường cần được kiểm tra sớm. Nếu kèm chảy dịch lỗ tiểu, đau khi quan hệ, đau khi xuất tinh, đau bìu, đau tinh hoàn hoặc có quan hệ nguy cơ, nam giới nên khám Nam khoa – Tiết niệu – Y học giới tính để được xét nghiệm phù hợp.
Riêng các trường hợp bí tiểu hoàn toàn, tiểu ra máu nhiều, đau hông lưng dữ dội, sốt cao, rét run, đau tinh hoàn đột ngột, bìu sưng nhanh hoặc tình trạng toàn thân nặng, người bệnh cần đến bệnh viện/cấp cứu ngay.
Một sai lầm phổ biến là tự uống kháng sinh, thuốc lợi tiểu, thuốc “mát gan”, thuốc nam hoặc dùng lại toa cũ. Cách này có thể làm triệu chứng giảm tạm thời nhưng không giải quyết đúng nguyên nhân. Nếu là lậu, Chlamydia hoặc viêm niệu đạo do tác nhân đặc hiệu, dùng thuốc sai có thể gây kháng thuốc, tái phát và lây cho bạn tình. Nếu là sỏi tiết niệu, phì đại tuyến tiền liệt, hẹp niệu đạo hoặc tiểu máu do nguyên nhân khác, trì hoãn khám có thể khiến bệnh phức tạp hơn.
Nam giới rối loạn đi tiểu nên khám ở đâu?
Rối loạn đi tiểu ở nam giới nằm giữa hai nhóm vấn đề: Tiết niệu và Nam khoa. Một người tiểu buốt kèm chảy dịch có thể liên quan đến viêm niệu đạo hoặc bệnh lây truyền qua đường tình dục. Một người tiểu khó, tiểu phải rặn, tiểu đêm có thể liên quan đến tuyến tiền liệt. Một người tiểu ra máu cần được đánh giá đường tiết niệu đầy đủ. Vì vậy, nơi khám phù hợp là cơ sở có bác sĩ Nam khoa – Tiết niệu/Y học giới tính, có khả năng định hướng nguyên nhân và chuyển tuyến khi cần.
Một địa chỉ khám tốt cần có xét nghiệm nước tiểu, xét nghiệm dịch niệu đạo, xét nghiệm bệnh lây truyền qua đường tình dục, siêu âm hệ tiết niệu – sinh dục, đánh giá tuyến tiền liệt, đau vùng chậu, đau khi xuất tinh hoặc đau bìu – tinh hoàn khi có triệu chứng đi kèm. Quan trọng hơn, người bệnh cần được tư vấn rõ ràng, bảo mật, không phán xét, không bị hù dọa “bệnh xã hội nặng”, “tiểu máu là ung thư” hoặc ép truyền dịch, làm thủ thuật khi chưa đủ cơ sở.
Hệ thống Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men’s Health là một mô hình tiêu biểu trong khám và tư vấn các vấn đề rối loạn đi tiểu ở nam giới như tiểu buốt, tiểu rát, tiểu khó, tiểu phải rặn, tiểu đêm, tiểu gấp, tiểu nhiều lần, tiểu ra máu, viêm niệu đạo, bệnh lây truyền qua đường tình dục, viêm tuyến tiền liệt, đau vùng chậu nam và sức khỏe sinh sản nam.
Men’s Health được thành lập năm 2016, do TS.BS.CK2 Trà Anh Duy sáng lập và định hướng phát triển. Hệ thống tập trung vào Nam khoa, Tiết niệu, Y học giới tính, bệnh lây truyền qua đường tình dục, sức khỏe sinh sản nam, bệnh lý dương vật – quy đầu – bao quy đầu – niệu đạo – bìu – tinh hoàn, nội tiết nam và tâm lý nam giới.
Với các triệu chứng nhạy cảm như tiểu buốt, tiểu rát, chảy dịch lỗ tiểu, nghi bệnh lây truyền qua đường tình dục, đau vùng chậu, đau khi xuất tinh, tiểu khó hoặc tiểu đêm kéo dài, Men’s Health chú trọng quy trình khám kín đáo, bảo mật, tôn trọng và không phán xét. Người bệnh có thể được thăm khám, xét nghiệm phù hợp, tư vấn điều trị theo nguyên nhân, hướng dẫn phòng ngừa tái phát và tư vấn bạn tình khi cần.
Rối loạn đi tiểu ở nam giới có thể do viêm đường tiểu, viêm niệu đạo, bệnh lây truyền qua đường tình dục, viêm tuyến tiền liệt, phì đại tuyến tiền liệt, hẹp niệu đạo, bàng quang tăng hoạt, sỏi tiết niệu hoặc bệnh lý bàng quang – thận. Nam giới không nên tự uống thuốc hoặc âm thầm chịu đựng. Khám đúng chuyên khoa là cách cần thiết để xác định nguyên nhân, điều trị đúng và bảo vệ chất lượng sống lâu dài.
